Het begint in 1265: graaf Otto II van Gelre staat ridder Rudolf de Cock toe een versterking op te werpen op een motte aan de Waal. De huidige donjon en de traptorens dateren uit het midden van de vijftiende eeuw. Dan komt de bloeitijd: omstreeks 1550, onder Walraven van Arkel en zijn vrouw Catharina van Gelre, bereikt het kasteel zijn grootste omvang en krijgt het een modieus renaissanceaanzien. Men bouwt niet langer alleen om een doorwaadbare plaats te bewaken, maar om te tonen.
Dat maakt Waardenburg ook tot een plek van legende. Een sage van omstreeks 1540, geënt op het leven van de Duitse geleerde Johann Faust, verplaatst de beroemde doctor naar Nederland: hij zou op Waardenburg hebben gewoond, er de steen der wijzen zoekend, en, toen dat mislukte, een pact met de duivel hebben gesloten — zeven jaar dienst, daarna de ziel naar de hel gesleurd. Zo wordt de oude grensburcht in de Gelderse verbeelding de voorkamer van duistere machten.
Te zien: de donjon en traptorens uit het midden van de 15e eeuw; de omstreeks 1550 in renaissancestijl verbouwde delen; de ligging aan de Waal.
Wist je dat?
Gelderland is een land van duivels: Waardenburg heeft zijn Faust, terwijl in Arnhem het Duivelshuis van Maarten van Rossem zijn naam dankt aan de saters op de gevel, door het volk voor demonen aangezien. Twee huizen, twee legenden, dezelfde voorliefde voor de huivering.
Praktisch
- Waardenburg, aan de Waal (gemeente West Betuwe); landgoed van Geldersch Landschap en Kasteelen.
- Bouwvergunning: 1265; renaissancebloei ca. 1550.
- Rijksmonument nr. 521399 (hoofdgebouw).