Alkmaar is de stad waar in 1573 de Opstand haar eerste beslissende overwinning op de Spanjaarden behaalde — 'Van Alkmaar begint de victorie'. Het stedelijk museum maakt van deze episode en van de lokale gouden eeuw de kern van zijn verhaal, met daarvóór een grote naam van de renaissance: Maarten van Heemskerck.
De instelling en haar geschiedenis
Als geschiedenis- en kunstmuseum van de stad, heropend met vaste presentaties over het beleg van Alkmaar en de lokale Gouden Eeuw, bewaart het de kern van de stedelijke collecties. Alkmaar was een welvarende stad waar schilders opdrachten vonden; het museum bewaart daarvan het visuele geheugen.
Wat je moet zien
Twee gehelen overheersen. Ten eerste Maarten van Heemskerck (geboren te Heemskerk in 1498), een van de belangrijkste romanisten van het Noorden, opgeleid in Rome: het museum bezit twee portretten van zijn hand (omstreeks 1540) en is verbonden met zijn grote Sint-Laurensaltaar, ooit bestemd voor de Grote of Sint-Laurenskerk. Ten tweede de drie schilderijen van het beleg van 1573, gemaakt in 1580 en 1601, zeldzame documenten van een stichtende gebeurtenis van de natie. Het geheel vertelt de geleerde renaissance en vervolgens de oorlog die de Republiek smeedde.
Wat je moet zien
- De twee portretten van Maarten van Heemskerck (ca. 1540).
- De band met zijn Sint-Laurensaltaar.
- De drie schilderijen van het beleg van Alkmaar (1580, 1601).
- Het verhaal van de Gouden Eeuw in Alkmaar.
Wist je dat?
'Van Alkmaar begint de victorie': dit gezegde ontstond in 1573, toen de kleine stad door haar sluizen te openen en de omgeving onder water te zetten de Spanjaarden dwong het beleg op te breken. Het was de eerste grote tegenslag voor het leger van de hertog van Alva, en een moreel keerpunt van de Opstand.