De Grote of Sint-Janskerk, een gotische hallenkerk gesticht in 1252 en in haar huidige vorm gebouwd tussen 1335 en 1425, was lang een bedevaartsoord: men vereerde er een mirakelbeeld van Maria en vooral de heilige Lidwina, de mystica van Schiedam. Rond 1500 moest de zuidbeuk zelfs worden vergroot voor de toeloop van pelgrims. Toen kwam de storm.
De Beeldenstorm onder de vloer. Bij de restauratie van 1947 werden onder de bevloering bijna duizend fragmenten van middeleeuwse altaren gevonden — retabels, beelden, reliëfs — verbrijzeld tijdens de 16e-eeuwse Beeldenstorm en daar begraven. Die brokstukken zijn het meest tastbare getuigenis van het geweld van de Reformatie in de stad: wat men vereerde werd vernield en letterlijk onder de voeten van de gelovigen gelegd. Met de overgang naar de protestantse eredienst verloor de kerk haar beelden en altaren, en doofde haar rol als bedevaartsoord.
Het geredde renaissancemeubel. Niet alles ging verloren: het interieur bewaart vroege renaissance-inrichting, waaronder een rijk gesneden orgelkas uit het midden van de 16e eeuw en een preekstoel van vóór de Reformatie. Deze stukken tonen de nieuwe smaak — rankwerk, zuilen, antiek ornament — die Holland net vóór de religieuze breuk veroverde. De grote toren van 54 meter waakt nog altijd over de oude jeneverstad.
Wist je dat?
Bijna duizend fragmenten van middeleeuwse altaren, door de Beeldenstorm vernield, werden in 1947 onder de kerkvloer teruggevonden — na de Reformatie daar begraven.
Praktisch
- Adres: Lange Kerkstraat 37 / Nieuwstraat, Schiedam.
- Voormalig heiligdom van de heilige Lidwina (bedevaart).
- Renaissanceorgelkas; toren van ~54 m.