Van de vier poorten in de Hanze-omwalling van Arnhem bleef er slechts één over: de Sabelspoort, ook wel Eusebiuspoort. Al in 1357 vermeld, maakte zij deel uit van muren met schietgaten; omdat er lang gevangenen en 'gekken' werden opgesloten, heette zij ook Geckenpoort. Die eeuwen van verdedigingsdienst lees je nog af aan haar gedrongen massa.
Kijk omhoog naar de stadszijde: in 1642 kreeg de poort een deels natuurstenen gevel, sober en regelmatig van ordonnantie, ontworpen door Ariën Verhoeff. Dat is het moment waarop de renaissancetaal van pilasters en frontons plaatsmaakt voor het opkomende Hollands classicisme — een vocabulaire dat rechtstreeks voortkwam uit het bouwkundig humanisme van de vorige eeuw, geënt op een middeleeuwse poort.
Te zien: het middeleeuwse silhouet van de poort; de natuurstenen gevel van 1642 aan de stadszijde; de context van de oude omwalling.
Wist je dat?
Door de groei van de stad raakte de poort ingebouwd tussen huizen. De Slag om Arnhem (1944) beschadigde die panden zwaar; na de bevrijding werden ze gesloopt, waardoor de Sabelspoort weer vrij kwam te staan.
Praktisch
- Markt, aan de zuidrand van de Arnhemse binnenstad.
- Enige bewaarde poort van de vier middeleeuwse stadspoorten.
- Rijksmonument nr. 8351.